Duyu Bütünleme Bozukluğu Nedir?
Otizmli çocuklarda duyu bütünleme terapisinin önemini daha iyi anlamak için öncelikle duyu bütünlemenin ne olduğunu kısaca anlatalım.
Çevreden veya vücudumuzdan, duyularımız vasıtasıyla bilgiler alırız. Sonra bu bilgileri beynimize iletiriz. Beynimiz, aldığı bilgileri organize eder, değerlendirir ve vücudumuzun bu bilgiye nasıl cevap üreteceğini belirler.
Örneğin TV’yi açtıktan hemen sonra sesin seviyesinin çok yüksek olduğunu gördük. Yapacağımız ilk şey kumandanın ses kısma tuşuna olabildiğince hızlı basmak olur.
Bu örnekte; işitme duyumuz, ortamdaki sesi beynimize iletti. Beynimiz sesin volümünün çok yüksek ve rahatsız edici olduğunu analiz edip hemen kumanda tuşuna basarak bu bilgi ile doğru cevap üretmemizi sağladı. Bunu yapabilmeyi duyu bütünleme sürecimizin sağlıklı işlemesine borçluyuz.
Bir diğer örnek de şu olsun; yağmurlu bir günde kaldırımda yürürken az ilerde su birikmiş bir çukur olduğunu gördük. Çukura yaklaştıkça çukurun derinliği ve genişliği, etrafından dolanıp dolanamayacağımızı, üstünden atlayacak büyüklükte olup olmadığı gibi soruları ve suya girmemek için bulacağımız çözümü de yine görme ve hareket duyularımızın ve vücut farkındalığımızın içinde olduğu duyu bütünleme sürecimize borçluyuz. Sağlıklı işleyen duyu bütünleme süreci hem hayatımızın sorunsuz işlemesini sağlar hem de çevreden gelebilecek farklılıklar ve engelleri tehdit olarak görmememizi sağlar.
Duyu Bütünleme Terapisi ile Ne Hedeflenir?
- Duyu bütünleme terapisi ile çocukların duyusal işlemleme süreçlerinin daha sağlıklı işlemesi hedeflenir.
- Bireylerin duyusal problemlerini aşmaları, bununla daha iyi başa çıkabilmeleri ve fonksiyonelliği arttırmaları sağlanır.
- Çocuğun günlük yaşam aktivitelerinde öz yeterlilik ve sosyal-duygusal gelişiminde ilerleme sağlanır.
- Duyusal sürecin hareket, algı, dil, davranış ve duygu gelişimine katkısı hedeflenir.
Duyu Bütünleme Terapisi Süreci Nasıl İşler?
- Terapide çocuklar sürecin aktif bir parçası ve yön verenidir.
- Oyunlar ve aktivitelerle süreçten keyif alması sağlanır.
- Terapiler bireysel planlanır ve çocuğa özel değişiklikler yapılabilir.
- Çocuğun duyu profiline göre hareket edilir. Onun ihtiyacına göre yol alınır.
Otizmli Bireyler Dünyayı Nasıl Görür?
Otizm spektrum bozukluğu olan birçok bireyde duyusal işlemleme problemi görülebilir. Hepimiz için normal veya tolere edilebilir düzeyde olan uyaranlar, otizmli birçok birey için tahammül edilemez olabilir ya da bizim için rahatsız edici birçok uyarana karşı çok fazla arayış olabilir. Örneğin birçoğumuz için normal düzeyde olan ses düzeyine birçok otizmli birey tahammül edemeyebilir ve tepkisini el çırparak, zıplayarak, bağırarak, ağlayarak, ortamdan uzaklaşmaya çalışarak gösterebilir. Ya da birçoğumuz yanan ampule 1 sn bile bakamazken birçok otizmli birey bundan çok daha uzun süreler ampule gözünü dikip bakabilir. Dünyayı bizim gördüğümüzden daha farklı görebilirler ve uyum sorunları yaşayabilirler. Onların ne hissettiğini bilmeden, birçok kişinin bilerek veya bilmeyerek davranış problemi olarak etiketlediği bu tür şeyleri neden yaptıklarını tam olarak anlamadan hareket etmek onlara sadece zarar verir. Duyu bütünleme terapisi ile hem ebeveynler ve üçüncü şahıslar bu duruma nasıl yaklaşacaklarını öğrenebilir hem de bu sürecin onlar için kolaylaşmasını sağlar.
Otizmde Duyu Bütünleme Terapisi
Otizmli çocuklarda duyu bütünleme terapisi ile;
- Çocuğun duyusal hassasiyetleri ile daha iyi baş etmesi,
- Dikkat ve odaklanma becerileri geliştirilerek bilişsel sürecinin desteklenmesi,
- Çocuğun dil becerilerinin gelişmesi ve sosyal, duygusal gelişiminin desteklenmesi,
- Motor planlama ve ince motor becerilerinde gelişim,
- Günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığını sağlaması başta olmak üzere çocuğa özgü birçok gelişimsel hedef olabilir ve çocuk bu konularda yol alabilir.
Aileler Bu Süreçte Ne Beklemelidir?
- Ebeveynlerin duyu bütünleme sürecine aktif katılımı, sürecin daha sağlıklı ve verimli geçmesi için şarttır.
- Biz terapistlerin aileleri doğru yönlendirmesi ve bilgilendirmesi ile evde basit, kolay, keyifli ve hedefe yönelik duyusal aktiviteler ile süreci zenginleştirmesi sağlanır.
- Ailelerin, çocuğun tepkilerini doğru okuması ve buna uygun tepki geliştirmesine yönelik rehberlik yapılır.
- Çocuğun günlük rutinlerini aksatmadan uygulama ve biz terapistlerin bu rutinlere önerilerle katkı sunması hedeflenir.
Özetle;
Otizmli çocuklarda duyu bütünleme terapisi ile çevre ile daha barışık ve uyumlu olması, bedenini daha iyi kullanması, günlük yaşam aktivitelerinde daha bağımsız olması hedeflenir ve sağlanır.
Hem çocuk hem aile sürecin aktif katılımcısıdır.
Her çocuğun ihtiyacı farklıdır ve terapiler çocuğa özel planlanır.