Kilometre taşları; çocuklar büyüdükçe onların gelişimlerini fiziksel, davranışsal kontrol noktalarıdır. Gelişimsel kilometre taşları, Amerikan Pediatri Derneği’nin bulgularıyla doğrulanmıştır. Elbette her çocuğun gelişim serüveni kendine özgüdür. Fakat genel olarak motor, duyusal, iletişim, beslenme, oyun oynama ve sosyal beceriler gibi alanlarda hemen her çocukta gözlemlenen bulgular vardır. Bu yazı dizisinde gelişimin kilometre taşlarını ele alacağız. Siz de çocuğunuzun gelişimini bu dönüm noktalarına bakarak değerlendirebilir, çocuğunuzun desteğe ihtiyacı olup olmadığını anlayabilirsiniz.

Daha detaylı bilgi ve analiz için Van Duyuplus Çocuk Danışmanlık Merkezi’nden randevu talep edebilirsiniz.

1. Motor

Önemli Kilometre Taşları

• Bağımsız yürür ve nadiren düşer.
• Bir oyuncağı almak için ağız kavgasına girer.
• İki nesneyi veya oyuncağı istifleyebilir veya biriktirebilir.

Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• Bağımsız adım atamıyorsa,
• Zayıf ayakta durma dengesi varsa ve sık sık düşüyorsa,
• Parmak ucu yürüyorsa,
• Emekleyerek merdiven çıkamıyorsa,
• Ayağa kalkmak için bir yere tutunup kendini yukarı çekemiyorsa,
• Küçük nesneleri tutmak için baş parmak ve işaret parmağını kullanamıyorsa bir uzmana danışmanız gerekir.

2. Duyusal

Önemli Kilometre Taşları

• Giyinme ve soyunmaya yardımcı olur.
• Giderek artan çeşitlilikte yemekler yemeye başlar.
• Düzenli bir uyku programı vardır.

Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• Yüksek sesler ve farklı dokular gibi aşırı uyaranlara karşı aşırı duyarlı veya tamamen duyarsız ise,
• Ebeveynler tarafından dokunulmaktan veya kucaklanmaktan hoşlanmıyorsa,
• Ayakları yerden kesilecek şekilde kaldırılınca aşırı korkuyorsa,
• Belli dokulara dokunurken üzülüyorsa bir uzmana danışmanız gerekir.

3. İletişim

Önemli Kilometre Taşları

15 Aya Kadar:

• 5-10 kelime kullanabilir.
• Sesleri ve jestleri birleştirebilir.
• Basit eylemleri ve kelimeleri taklit edebilir.
• Tutarlı bir şekilde basit yönergeleri takip eder.
• Adlandırıldığında 1-2 vücut parçasını tanımlayabilir.
• Resimlere ilgi gösterir.
• 50 kelimeyi anlar.

18 Aya Kadar:

• Sorulara yanıt verir.
• Konuşma benzeri gevezelikler yapar.
• Resimlerdeki tanıdık insanları ve eşyaları işaret eder.
• Evet/hayır sorularına başını sallayarak yanıt verir.
• ‘İçeride’ ve ‘açık’ kelimelerini anlar.
• Konuşma esnasında kulak misafiri olur ve tanıdık kelimeleri anlar.

Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• İsmi söylendiğinde tepki vermiyorsa,
• Gevezelik etmiyorsa,
• Göz teması kurmuyorsa,
• İletişim kurmak için herhangi bir girişimde bulunmuyorsa bir uzmana danışmanız gerekir.

4. Beslenme

Önemli Kilometre Taşları

• Büyük parçalı yiyeceklerin çeşitliliğini arttırır.
• Bir bardaktan tutup su içebilir.

Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• Bu yaştan itibaren yetişkinlerle aynı yiyeceklerin çoğunu yiyebilmeli ve kapları daha kolay kullanabilmelidir. Eğer bu olmuyorsa veya zorluk yaşıyorsa bir uzmana danışmanız gerekir.

5. Oyun ve Sosyal Beceriler

Temel Yetenekler

• Etkileşimli oyunlardan keyif alır.
• Eğlenceli etkileşimler sırasında insanlarla göz temasını koruyabilir.
• İsmi söylendiğinde başını çevirir.
• İşaret edilen nesneyi bulabilir.
• Çeşitli oyuncaklar ve dokularla oynamayı sever.
• Yeni oyuncakları keşfetmeyi ve oynamayı sever.
• Sallanmaktan ve hafifçe havaya atılmaktan hoşlanır.
• Parkta salıncakta sallanmayı sever.
• Alınmak için ellerini kaldırır.
• Başkalarını taklit etmeye çalışır.
• İlgi çekici nesneleri gösterir.
• Alkış yapmayı sosyal oyun esnasında yanıt olarak kullanır.
• Müzikli oyuncaklarla oynayabilir ve bunu sever.
• Yere koyulduğunda hevesle yeri ve çevreyi keşfeder.

6. Koordinasyon

Temel Yetenekler

• Çevreyi keşfetmek ve oyuncakları almak için çeşitli pozisyonlarda (emekleme, tutunarak yürüme, bağımsız yürüme) hareket edebilir.
• Ayakta dururken nesnelere bakmak için dengesini kaybetmeden başını çevirebilir.
• İstediği oyuncakları almak için gezinir veya yürür.
• Bir pozisyondan diğerine geçmek için ellerini kullanır.
• Oyuncaklarla oynamak ve keşfetmek için ellerini eşit kullanır.
• Otururken veya ayakta iki eliyle oyuncaklarla oynarken dengesini koruyabilir.
• Akranlarıyla oynamak için yeterli dayanıklılık ve güce sahip olur.
• Dengesini kaybetmeden top atabilir.
• Hareket etmek için çeşitli yeni yollar arar.

7. Günlük Aktiviteler

Temel Yetenekler

• Banyoda zaman geçirmekten keyif alır.
• Genellikle ağlamadan bez değişimini tolere edebilir.
• Genellikle üzülmeden giyinmeye katlanabilir.
• Küçük yiyecekleri ve küçük nesneleri almak için parmak uçlarını kullanabilir.
• Genellikle uykuya dalmak için kendini sakinleştirebilir.
• Yorgun veya aç olmadığında araba yolculuklarında kendini sakinleştirebilir.
• Oturma pozisyonundan sırtüstüne geçerken başını arkaya yatırmaktan korkmaz.
• Yerleşik bir uyku programı oluşur.
• Yeni ve çeşitli giysi dokularını giymeye töleransı vardır.

8. Kendini İfade Etmek

Temel Yetenekler

• Sarılmayla ya da ebeveynin dokunuşu ile teselli olabilir.
• Aç ya da yorgun olmadığında genellikle mutludur.
• Çeşitli dokunma, ses ve kokuları farkına varabilir.
• Günlük seslere alışır ve korkmaz.
• Yerleşik ve düzenli uyku programına sahiptir.
• İncindiğinde fark eder ve ağlar.
• Sinirlendiğinde kendini sakinleştirebilir.
• Yeni ortama ve aktiviteye geçiş yapabilir.

Kaynak:

https://pathways.org/growth-development/13-18-months/milestones/