Ayaklarımız, vücudumuzun bütün yükünü taşırlar. Ayaklarımızın şekli, kemiklerinin dizilimi, bağların ve kasların kuvveti bedenimizin bütün ağırlığını taşıması açısından önemlidir. Ayağımızın yapısının bozulduğu durumlardan birisi de düz tabanlıktır.

Düz tabanlık ya da diğer adıyla pes planus; ayağın iç tarafına bakan eğriliğin yani ayak kemerinin tam olarak gelişmemesi sonucu ortaya çıkan durumdur. Bu durumda, ayaktaki kemiklerin dizilimi hatta bazı durumlarda şekli bozulabilir. Kaslar yeterli kuvveti kaybedebilir. Bağlar zayıflayabilir ya da esneklik düzeyi, ideal esneklik seviyesinin altında veya üstünde olabilir.

Düz Tabanlığın Türleri

Çocuklarda genel olarak 2 türlü düz tabanlık görülür:

• Fleksible (esnek) düz tabanlık: Esnek düz tabanlık görülen bir çocukta ayak havadayken ayağın iç arkının yani ayak kemerinin oluştuğunu, ayak yere bastığında bu arkın kaybolduğunu görürüz. Erken çocukluk dönemlerinde zaten ayaktaki bağların ve kasların yeterli kuvveti kazanmamış olması sonucu ayak yere basarken düz tabanlığın olması normaldir. Zaman içinde kaslar ve bağlar güçlendikçe, eklemler daha stabil hale geldikçe 6-7 yaşından itibaren düz tabanlık düzelir. Bazı çocuklarda bu durum gecikebilir. Bunun belirtilerini ve düzeltilmesi için yapılabilecekleri aşağıda yazdım.
• Rijit (sert) düz tabanlık: bu durumda çocuğun ayağı havadayken de yere basıyorken de ayak iç arkının olmadığını görürüz. Sebebi, doğumsal olabileceği gibi çocuğun yaşadığı ortopedik bir travma da olabilir. Ortopedi hekimine gidilmesi ve eğer doktor gerekli görürse ameliyat olması da gerekebilir. İlerleyen zamanlarda başka ciddi deformitelere sebep olabilmektedir.

Düz Tabanlık Belirtileri

• Ağrı: yürüme, koşma ve uzun süreli ayakta durma esnasında ayak tabanında, topukta, ayak bileğinde, baldırlarda, dizlerde, kalçada hatta beldeağrı görülebilir.
• Yorgunluk: özellikle yürüme, merdiven çıkma, koşma gibi aktivitelerde erken yorgunluk yaşanabilir.
• Rahatsız ayakkabı: ayağın aldığı şekilden dolayı ayakkabı içinde iken ağrı ya da sıkışma hissedilebilir. Ayrıca bu durum ayakkabının erken yıpranmasına neden olabilir.
• Beceri problemleri: çocuk yaşlarda özellikle esneklik ve çeviklik gerektiren aktivitelerde yeterince iyi olamamak belirti olabilir. Ayrıca denge ile ilgili problemler de yaşanabilir.
• Ayaklarda dışa dönme: ayaklarımız, yürüme esnasında ya da ayakta dururken 10-15 derece kadar dışa açık şekilde konumlanırlar. Bu derecenin artması da azalması da ayak biyomekaniğini bozar. Düz tabanlığın görüldüğü durumlara içe basma problemi de eşlik edebilir.
• Ayaklarda kızarıklık ve ödem: düz tabanlığın belirtilerinden olabilir.
• Kısıtlı hareketler: ayak parmaklarında ve ayak bileğinde hareketlerin kısıtlılığı görülebilir.

Düz Tabanlık Nasıl Düzeltilir?

Rijit (sert) düz tabanlığın görüldüğü durumlarda, ortopedi hekimine başvurulur ve tıbbi tetkikler sonucu eğer gerekiyorsa hekim, cerrahi müdahale ile durumu düzeltir.

Fleksible (esnek) düz tabanlık eğer erken çocukluk döneminde görülüyorsa bu durum için ailelerin endişelenmesine gerek yoktur. 4 yaşından sonra eğer bu durum hala görülüyorsa o zaman ortopedist ve fizyoterapiste başvurabilirler.

Esnek düz tabanlığın ileri yaşlarda görülmesi, yukarıda da değindiğim gibi, kasların yeterli kuvveti kazanmaması, bağların esneklik düzeyinin doğru düzeye gelmemesi ile ilgilidir. Çocuklarda bu durumu düzeltmek için fizyoterapistin uygun gördüğü bazı fiziksel aktiviteler yapılabilir:

• Yere serilen havlu ya da örtüyü ayak tabanı yardımı ile toplamak,
• Fasulye, bilye, boncuk gibi ayak parmağı ile yerden toplamak,
• Ayağın zarar görmeyeceği şekilde engebeli arazilerde çıplak ayak veya çorapla yürümek,
• Ayağın altında rulo, merdane, çubuk yuvarlamak,
• Tek ayak üstünde aktiviteler yaparak ayakta durma süresini uzatmak,
• Zor alanlarda denge oyunları oynamak gibi aktiviteler ayak iç arkının oluşumunu hızlandırır, ayaktaki kasları ve bağları güçlendirir, düz tabanlığı azaltır.