Kilometre taşları; çocuklar büyüdükçe onların gelişimlerini fiziksel, davranışsal kontrol noktalarıdır. Gelişimsel kilometre taşları, Amerikan Pediatri Derneği’nin bulgularıyla doğrulanmıştır. Elbette her çocuğun gelişim serüveni kendine özgüdür. Fakat genel olarak motor, duyusal, iletişim, beslenme, oyun oynama ve sosyal beceriler gibi alanlarda hemen her çocukta gözlemlenen bulgular vardır. Bu yazı dizisinde gelişimin kilometre taşlarını ele alacağız. Siz de çocuğunuzun gelişimini bu dönüm noktalarına bakarak değerlendirebilir, çocuğunuzun desteğe ihtiyacı olup olmadığını anlayabilirsiniz.

Daha detaylı bilgi ve analiz için Van Duyuplus Çocuk Danışmanlık Merkezi’nden randevu talep edebilirsiniz.

1. Motor

Önemli Kilometre Taşları

• Mobilya kenarlarına tutunarak ayağa kalkar ve koltuk kenarı boyunca yürür.
• Tek başına ayakta durur ve birkaç bağımsız adım atar.
• Çevreyi keşfetmek ve oyuncakları almak için çeşitli hareket pozisyonlarını kullanır.
• Elleriyle alkış yapar.
• Otururken oyuncakları fırlatma sırasında dengesini korur.
• Nesneleri ağzı geniş kapların içine koyabilir.
• Küçük nesneleri almak için baş parmak ve işaret parmağını kullanır.

 Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• Sert bacaklar ve sert ayak parmakları nedeniyle ayakta durmakta zorlanıyorsa,
• Ayakta durmak için sadece ellerini kullanıyorsa,
• Kolları sert bir şekilde bükülmüş ya da sert bir şekilde uzatılmış ise,
• Ağırlıklı olarak bir tarafa oturuyorsa,
• Otururken ellerinden destek alma ihtiyacı duyuyorsa,
• Dik pozisyonda zayıf baş kontrolü var ise bir uzmana danışmanız gerekir.

2. Duyusal

Önemli Kilometre Taşları

• Şarkı dinlemekten hoşlanır.
• Elleri, parmakları ve ağzı ile oyuncakları keşfeder.
• Uzaktan gördüğü nesnelere doğru sürünerek yaklaşır veya uzaklaşır.

Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• Hareket ederken telaşlı ve kaygılı tepki veriyorsa,
• Dokunmaya ve yeni dokulara maruz kaldığında aşırı tepkiler veriyorsa bir uzmana danışmanız gerekir.

3. İletişim

Önemli Kilometre Taşları

• Anlamlı bir şekilde ‘anne’, ‘baba’ kelimelerini kullanır.
• Basit yönergelere yanıt verir. Örneğin: ‘Buraya gel.’
• Sosyal iletişimde uzun anlamsız sözler üretir.
• Bir veya iki kelime söyler.
• Konuşma seslerini taklit eder.
• Gevezelik yapmaya başlar ve ritimli konuşmayı taklit eder.
• ‘Hayır’ a yanıt ve tepki verir.
• Bakılan yere ve işaret edilene dikkatini verir.
• İstek ve ihtiyaçları için el hareketlerini kullanır. Örneğin; ulaşmak istediği oyuncak için.

Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• İsmi söylendiğinde tepki vermiyorsa,
• ‘Baba’, ‘anne’, ‘köpek’, ‘kedi’ gibi bilindik kelimeleri tanımıyorsa bir uzmana danışmanız gerekir.

4. Beslenme

Önemli Kilometre Taşları

• Parmaklarını kullanarak yiyecekleri ağzına götürür ve kendini besler.
• Yediği yemek çeşitliliği giderek artar.
• Yumuşak meyveler, yumuşak sebzeler, parmak yiyecekleri denemeye hazırdır. Örneğin; makarna, muz dilimi.
• Mutfak malzemeleri kullanarak kendi kendine beslenmeye hazır olabilir. Örneğin bardaktan su içebilir ama üstüne dökmesi normaldir.
• Daha çeşitli koku ve tatlara sahip olabilir.
• Ağzı açık kaplar kullanmaya başlar.

Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• Katı yiyecekleri reddediyor ve sadece anne sütünü tercih ediyorsa,
• Küçük yiyecekleri almak için parmaklarını kullanamıyorsa bir uzmana danışmanız gerekir.

5. Oyun ve Sosyal Beceriler

Temel Yetenekler

• Etkileşimli oyunlardan keyif alır. Örneğin ‘ce eee’ oyunuyla eğlenir.
• Müzikli oyuncaklarla oynamaktan ve vurmaktan hoşlanır.
• aya kadar ilgi çekici nesneleri gösterir.
• Kucağa alınmak için kollarını iki yana açar.
• Yere koyulduğunda çevreyi sık sık araştırır ve keşfeder.
• İsmi söylendiğinde başını çevirir.
• Keyifli ve oynak etkileşimler kurmak için ses çıkarır ve göz teması kurar.
• Çeşitli dokulardaki oyuncaklarla oynamaktan hoşlanır.
• Ebeveynler tarafından havada hafifçe sallanmak gibi hareketlerden hoşlanır.

6. Koordinasyon

Temel Yetenekler

• Çevreyi keşfetmek ve oyuncakları almak için çeşitli pozisyonlarda (emekleme, tutunarak yürüme, bağımsız yürüme) hareket edebilir.
• Bir yerlere tutunarak kendi çekebilir ve ayağa kalkabilir.
• İstediği oyuncakları almak için sürünür veya yürür.
• Dengesini kaybetmeden desteksiz oturabilir ve otururken başını çevirebilir.
• Oyuncaklarla oynamak ve keşfetmek için ellerini eşit kullanır.
• Sırtüstünden oturmaya getirilirken başını önde tutar.
• 11 aylıkken emeklerken başını dik tutabilir.
• Pozisyon değiştirirken ellerine ve ayaklarına destek verebilir.
• Top fırlatabilir ve dengesini koruyabilir.
• Ellerini çırpabilir ve alkış yapabilir.

7. Günlük Aktiviteler

Temel Yetenekler

• Banyoda zaman geçirmekten keyif alır.
• Genellikle ağlamadan bez değişimini tolere edebilir.
• Genellikle üzülmeden giyinmeye katlanabilir.
• Küçük yiyecekleri ve küçük nesneleri almak için parmak uçlarını kullanabilir.
• Genellikle uykuya dalmak için kendini sakinleştirebilir.
• Yorgun veya aç olmadığında araba yolculuklarında kendini sakinleştirebilir.
• Oturma pozisyonundan sırtüstüne geçerken başını arkaya yatırmaktan korkmaz.
• Yerleşik bir uyku programı oluşur.
• Artan çeşitlilikte yemek yemeye başlar.

8. Kendini İfade Etmek

Temel Yetenekler

• Sarılmayla ya da ebeveynin dokunuşu ile teselli olabilir.
• Aç ya da yorgun olmadığında genellikle mutludur.
• Çeşitli dokunma, ses ve kokuları farkına varabilir.
• Günlük seslere alışır ve korkmaz.
• Yerleşik ve düzenli uyku programına sahiptir.

Kaynak:

https://pathways.org/growth-development/10-12-months/milestones/