Kilometre taşları; çocuklar büyüdükçe onların gelişimlerini fiziksel, davranışsal kontrol noktalarıdır. Gelişimsel kilometre taşları, Amerikan Pediatri Derneği’nin bulgularıyla doğrulanmıştır. Elbette her çocuğun gelişim serüveni kendine özgüdür. Fakat genel olarak motor, duyusal, iletişim, beslenme, oyun oynama ve sosyal beceriler gibi alanlarda hemen her çocukta gözlemlenen bulgular vardır. Bu yazı dizisinde gelişimin kilometre taşlarını ele alacağız. Siz de çocuğunuzun gelişimini bu dönüm noktalarına bakarak değerlendirebilir, çocuğunuzun desteğe ihtiyacı olup olmadığını anlayabilirsiniz.

Daha detaylı bilgi ve analiz için Van Duyuplus Çocuk Danışmanlık Merkezi’nden randevu talep edebilirsiniz.

1. Motor

Önemli Kilometre Taşları

• Otururken kendini desteklemek için ellerini kullanır.
• Sırtüstünden yüzüstüne, yüzüstünden sırtüstüne dönebilir.
• Destekli bir şekilde ayakta dururken bacaklarına neredeyse bütün ağırlığı aktarır.
• Karın üstündeyken yakındaki oyuncaklara uzanır.
• Sırtüstünde iken ayaklarına uzanmak için ellerini uzatır.
• Sırtüstünde iken bir oyuncağı bir elinden diğerine geçirebilir.

 Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• Otururken sırtı yuvarlak ve kambur ise,
• Baş kontrolü kötü ise ve başını tutmakta zorlanıyorsa,
• Kollarını öne doğru uzatmakta zorlanıyorsa veya uzatmıyorsa,
• Kollarını geride tutuyorsa ve destekli ayakta durma sırasında bacakları çok sert ise,
• Otururken bacakları çok sert ise bir uzmana danışmanız gerekir.

2. Duyusal

Önemli Kilometre Taşları

• Aç ve yorgun olmadığında genellikle mutludur.
• Ellerini ve nesneleri ağzına götürür.
• Oyuncakları keşfetmek için iki elini kullanır.
• Sallanma, dokunma ve nazik seslerle sakinleşebilir.
• Günlük seslerden rahatsız olmaz.

Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• Oyuncakları kavramaya ve ulaşmaya çalışmıyorsa,
• Ellerini ve nesneleri ağzına götürmüyorsa,
• Belirgin bir sebep olmaksızın sık sık öfkelenip ağlıyorsa,
• Hareket eden nesneleri görsel olarak takip edemiyorsa bir uzmana danışmanız gerekir.

3. İletişim

Önemli Kilometre Taşları

• Ani seslere ve seslenmelere tepki verir.
• Konuşulduğunda dinler ve yanıt verir.
• Çokça ünsüz harfler kullanmaya başlar. Örneğin: ‘da, da, da’, ‘ma, ma, ma’
• Dikkat çekmek için gevezeleşir ve çokça ses üretir.
• Duyguları ifade etmek için farklı sesleri kullanmaya başlar.
• Sesli oyuncakları fark eder.

Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• Seslere ya da seslenmelere yanıt vermiyorsa,
• Herhangi bir sesli harf üretmiyorsa,
• Göz temasından kaçınıyorsa,
• Gülmüyor veya kahkaha atmıyorsa bir uzmana danışmanız gerekir.

4. Beslenme

Önemli Kilometre Taşları

• Yemeğe ilgi gösterir.
• Kaşık yaklaşırken ağzını açar.
• Püre halindeki yiyecekleri ağzın ön kısmından arka kısmına doğru hareket ettirir.
• Tahıllar ve püre haline getirilmiş yiyecekleri tek bileşenli (birkaç yiyecek aynı anda değil) şekilde yemeye başlar. Elma, havuç, patates, kabak, armut gibi pürsüz ve püre haline getirilmiş yiyecekler.

Dikkat Etmeniz Gereken Durumlar

• Kendi biberonunu tutamıyorsa,
• Püre halindeki yiyecekleri yemekte zorlanıyorsa,
• Yemeğe ilgi duymuyor ve kaşık için ağzını açmıyorsa bir uzmana danışmanız gerekir.

5. Oyun ve Sosyal Beceriler

Temel Yetenekler

• Etkileşimli oyunlardan keyif alır. Örneğin ‘ce eee’ oyunuyla eğlenir.
• Başını seslere doğru çevirir.
• Çeşitli dokudaki oyuncaklarla oynamaktan keyif alır.
• Kucağa alınmak için kollarını iki yana açar.
• Müzikli oyuncaklardan hoşlanır.
• Hafifçe sallanmak gibi çeşitli hareket türlerinden hoşlanır.
• Keyifli ve oynak etkileşimler kurmak için ses çıkarır ve göz teması kurar.

6. Koordinasyon

Temel Yetenekler

• Ayakta tutulduğunda ayaklarına ağırlık vermeye başlar.
• Kısa süreli patlamalı oyunlar için karın üstünde oynayabilir.
• Karın üstünde iken başını kaldırabilir ve dirseklerinden kendini destekleyebilir.
• Oyuncaklarla oynarken iki elini de eşit düzeyde kullanabilir.
• Sırt üstü yatarken başını öne doğru kaldırabilir.
• Yüzüstünden sırtüstüne 5. ay, sırtüstünden yüzüstüne 6. ay civarı tamamen dönebilir.
• Oyuncaklarla oynamak ve keşfetmek için ellerini kullanır.
• Hareket eden insanları ve oyuncakları gözleriyle takip etmek için başını çevirebilir.

7. Günlük Aktiviteler

Temel Yetenekler

• Banyoda zaman geçirmekten keyif alır.
• Biberonla beslerken ya da emzirme sırasında dudaklarıyla kilitlenebilir.
• Bez değiştirmek için sırtüstü yatarken korkmaz.
• Yorgun ya da aç değilse araba yolculuğu sırasında sakin ve huzurlu kalabilir.
• Ağlamadan bez değişimini tolere edebilir.

8. Kendini İfade Etmek

Temel Yetenekler

• Sarılmayla ya da ebeveynin dokunuşu ile teselli olabilir.
• Aç ya da yorgun olmadığında genellikle mutludur.
• Sallanma, dokunma ve yatıştırıcı seslerle sakinleşebilir.
• Günlük seslerden korkmaz.
• Çeşitli eğlenceli hareket deneyimlerinden hoşlanır. Örneğin, dizlerinin üzerinde zıplamak.

Kaynak:

https://pathways.org/growth-development/4-6-months/milestones/